Bir aydının, bir düşünürün, bir yazarın, bir müellifin görevi nedir? Öncelikle düşünen insanlar, toplum adına ya da toplum için düşünen, toplumun derdiyle dertlenen insanlara aydın diyebiliriz. Aydınlar bu düşüncelerini çevreleriyle paylaşırlarsa, topluma bir faydaları olur. Yoksa münzevi bir düşünüre aydın denebilir mi, tartışmaya açıktır.

Bir aydının üç temel görevi vardır.

İlki içinde yaşadığı topluma şahitlik eder ve tasvir eder. Derdini ve taleplerini tanımlar. Bir nevi bir sosyolog, bir psikolog gibi bir toplum tasviri sunar. Toplumdaki farklı kesimlerin fikirlerini kendi zihninde bir araya getirir. Bir terkip oluşturur topluma anlatır. Bu anlamıyla aydın içinde yaşadığı kesimin fikirlerini sentezleyen ve bir şekilde formüle eden kişidir. Farklı kültür çevrelerinde yetişen aydınlar, toplumun farklı parçaları hakkında farklı tasvirler sunar. Her farklı aydın, toplumun bir farklı yönünü çizer.

Aydının ikinci görevi; toplumda gözlemlediği konulara kendi tarzını katmaktır. Bir yol haritası sunar aydın. "Kanaatimce yol budur" der. "Benim düşünce tarzımla böyle bir yol çıkıyor önümüze" der. Hiç olmasa bir yön gösterir, ya da bu cadde çıkmaz sokak der. Bir tecrübe, bir nedamet ya da her ne olursa olsun; bu tür değerlendirmeler kıymetlidir. Zira işinde gücünde, maişetinin derdinde olan insanların, düşünmeye vakit ayıramayan insanların işlerini kolaylaştırır. Hazır düşünülmüş, işlenmiş fikirler kabul ve reddi kolaylaştırır. İnsanlar kabul ederken de reddederken de bir düşünce sürecine iştirak ederler. Bu anlamda aydın, bir düşünce öğreticisidir.

Aydının üçüncü görevi, öngörüde bulunmaktır. Diğer toplumlarla, tarihi tecrübelerle kıyaslayarak, gidişat hakkında yüksek sözle konuşur. Başka toplumsal tecrübeler, belki ilahi ilkeler çerçevesinde toplumu bekleyen fırsatlar ve riskler üzerine sesli düşünür. Fırsatları gösterir, risklerden sakındırır. Dürüstçe hata ve zaaflarını dile getirir toplumun ve kanaat önderlerinin. Bu da terakkiye imkan sağlar.

O yüzden aydın olarak değerlendirebileceğimiz, bilim adamlarının, alimlerin, mütefekkirlerin çabaları mühimdir.

İnsanlığın durup düşünmesini sağlar aydın. Düşünmeyi öğretirler bir açıdan.

Aydın, kendini bir örnek olarak ortaya koyarak, insana insanı anlatır.